Rivers & Drainage: પ્રશ્નો અને જવાબોRivers & Drainage: questions and answers
GPSC, GSSSB, તલાટી અને ગુજરાત પોલીસ પરીક્ષા માટે 10 ફ્રી પ્રશ્નો, દરેકનો જવાબ અને ગુજરાતી + English સમજૂતી સાથે.10 free practice questions for GPSC, GSSSB, Talati and Gujarat Police exams, each with the answer and a Gujarati + English explanation.
1. ઉત્તર ગુજરાતમાં સિંચાઈ અને પૂર નિયંત્રણ પૂરું પાડવા ૧૯૬૫માં બંધાયેલો દાંતીવાડા બંધ કઈ નદી પર બાંધવામાં આવ્યો છે?Dantiwada Dam, constructed in 1965 to provide irrigation and flood protection to North Gujarat, is built across which river?
- Aબનાસ નદીBanas River
- Bસરસ્વતી નદીSaraswati River
- Cસાબરમતી નદીSabarmati River
- Dહાથમતી નદીHathmati River
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) બનાસ નદીBanas River
દાંતીવાડા બંધ બનાસકાંઠા જિલ્લામાં બનાસ નદી પર આવેલો છે જે ડીસા અને પાલનપુર પંથક માટે જીવાદોરી સમાન છે.Dantiwada Dam is built on the Banas River in Banaskantha district, irrigating over 40,000 hectares across Palanpur, Deesa, and Patan talukas.
2. ગરણી આકારનો ખંભાતનો અખાત ગુજરાતની કઈ ચાર મુખ્ય મહત્વપૂર્ણ નદીઓનો જળપ્રવાહ સ્વીકારે છે?The funnel-shaped Gulf of Khambhat receives the discharge of four major perennial/seasonal rivers of Gujarat, which are:
- Aનર્મદા, તાપી, મહી અને સાબરમતીNarmada, Tapi, Mahi, and Sabarmati
- Bભાદર, શેત્રુંજી, મચ્છુ અને આજીBhadar, Shetrunji, Machchhu, and Aji
- Cબનાસ, સરસ્વતી, રૂપેણ અને મેશ્વોBanas, Saraswati, Rupen, and Meshwo
- Dદમણગંગા, કોલક, પાર અને ઔરંગાDamanganga, Kolak, Par, and Auranga
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) નર્મદા, તાપી, મહી અને સાબરમતીNarmada, Tapi, Mahi, and Sabarmati
ખંભાતના અખાતમાં ગુજરાતની ચાર પ્રમુખ નદીઓ - નર્મદા, તાપી, મહી અને સાબરમતી પોતાનો જળરાશિ ઠાલવે છે.Narmada, Tapi, Mahi, and Sabarmati all drain south-west into the Gulf of Khambhat, creating rich estuarine deposits and extreme tidal bores.
3. રાજસ્થાનમાં માઉન્ટ આબુ નજીક અરવલ્લી પર્વતમાળામાંથી નીકળતી પશ્ચિમ બનાસ નદી ગુજરાતમાં કયા બેસિનમાં સમાઈ જાય છે (અંતઃસ્થ પ્રવાહ)?The Banas River (West Banas) originates from the southern slopes of the Aravalli Range near Mount Abu in Rajasthan and empties into which terminal basin in Gujarat?
- Aપોરબંદર પાસે અરબી સમુદ્રArabian Sea near Porbandar
- Bખંભાતનો અખાતGulf of Khambhat
- Cકચ્છનો અખાતGulf of Kutch
- Dકચ્છનું નાનું રણ (અંતઃસ્થ નદી - કુંવારિકા)Little Rann of Kutch (Inland drainage)
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) કચ્છનું નાનું રણ (અંતઃસ્થ નદી - કુંવારિકા)Little Rann of Kutch (Inland drainage)
બનાસ, સરસ્વતી અને રૂપેણ એ ઉત્તર ગુજરાતની ત્રણ 'કુંવારિકા' નદીઓ છે જે સમુદ્રને મળવાને બદલે કચ્છના નાના રણમાં સમાઈ જાય છે.Banas, along with Saraswati and Rupen, is one of Gujarat's three inland rivers (Kunwarika rivers) that do not reach the open sea but disappear into the Little Rann of Kutch.
4. પવિત્ર નર્મદા નદી મહારાષ્ટ્રમાંથી પસાર થઈ કેવડિયા નજીક ગુજરાતમાં પ્રવેશે તે પહેલાં મધ્યપ્રદેશના કયા ઉચ્ચપ્રદેશમાંથી ઉદ્ભવે છે?The holy Narmada River originates from which plateau in Madhya Pradesh before traversing Maharashtra and entering Gujarat near Kevadia?
- Aછોટા નાગપુર ઉચ્ચપ્રદેશChota Nagpur Plateau
- Bમાળવા ઉચ્ચપ્રદેશMalwa Plateau
- Cઅમરકંટક ઉચ્ચપ્રદેશ (મૈકલ પર્વતમાળા)Amarkantak Plateau (Maikal Range)
- Dબુંદેલખંડ ઉચ્ચપ્રદેશBundelkhand Plateau
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) અમરકંટક ઉચ્ચપ્રદેશ (મૈકલ પર્વતમાળા)Amarkantak Plateau (Maikal Range)
નર્મદા નદી મધ્યપ્રદેશના અમરકંટક શિખર પરથી નીકળી વિંધ્ય અને સાતપુડા વચ્ચેની ફાટખીણમાંથી વહી ખંભાતના અખાતમાં મળે છે.Narmada originates from Amarkantak at an elevation of 1,057 m in Anuppur district of MP, flows west in a rift valley, and empties into the Gulf of Khambhat.
5. ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર દ્વીપકલ્પમાં સંપૂર્ણપણે વહેતી સૌથી લાંબી નદી કઈ છે?Which river is the longest river flowing entirely within the Saurashtra peninsula of Gujarat?
- Aભાદર નદીBhadar River
- Bશેત્રુંજી નદીShetrunji River
- Cમચ્છુ નદીMachchhu River
- Dઆજી નદીAji River
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) ભાદર નદીBhadar River
જસદણ નજીક મંદાર ડુંગરમાંથી નીકળતી ભાદર નદી (૨૬૦ કિમી) સૌરાષ્ટ્રની સૌથી લાંબી નદી છે, જે નવીબંદર પાસે અરબી સમુદ્રને મળે છે.Bhadar River originates in the Mandav hills near Jasdan and flows 260 km entirely through Saurashtra to meet the Arabian Sea at Navibandar near Porbandar.
6. દક્ષિણ ગુજરાતનું દરિયાકાંઠાનું મેદાન કઈ નદી વિષયક લાક્ષણિકતા ધરાવે છે જ્યાં પશ્ચિમ ઘાટમાંથી નીકળતી અસંખ્ય નાની નદીઓ પશ્ચિમ તરફ અરબી સમુદ્રમાં વહે છે?The coastal plain of South Gujarat is characterized by which drainage feature where numerous small rivers flow westward from the Western Ghats into the Arabian Sea?
- Aનદી ટાપુઓ બનાવતી જાળીદાર નદીઓBraided anastomosing channels creating large river islands
- Bમીઠાના રણમાં સમાઈ જતી અંતઃસ્થ નદીઓEndorheic inland drainage disappearing in salt marshes
- Cટૂંકી, વેગીલી અને સમાંતર વહેતી ચોમાસુ નદીઓ (જેમ કે દમણગંગા, કોલક, પાર, ઔરંગા, અંબિકા, પૂર્ણા)Short, torrential, parallel-flowing monsoon rivers (e.g., Damanganga, Kolak, Par, Auranga, Ambika, Purna)
- Dસરોવરમાં સમાતી કેન્દ્રગામી નદીઓCentripetal drainage converging into a crater lake
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) ટૂંકી, વેગીલી અને સમાંતર વહેતી ચોમાસુ નદીઓ (જેમ કે દમણગંગા, કોલક, પાર, ઔરંગા, અંબિકા, પૂર્ણા)Short, torrential, parallel-flowing monsoon rivers (e.g., Damanganga, Kolak, Par, Auranga, Ambika, Purna)
દક્ષિણ ગુજરાતમાં સહ્યાદ્રિમાંથી નીકળતી દમણગંગા, કોલક, પાર, ઔરંગા અને અંબિકા નદીઓ ભારે વેગથી વહી અરબી સમુદ્રને મળે છે.South Gujarat experiences heavy rainfall (150-250 cm); fast-flowing rivers originate in the Sahyadris and flow parallel across the narrow coastal plain into the sea.
7. અમદાવાદ અને ગાંધીનગરને પીવાનું પાણી પૂરું પાડવા ૧૯૭૮માં સાબરમતી નદી પર બાંધવામાં આવેલો ધરોઈ બંધ મહેસાણા જિલ્લાના કયા તાલુકામાં આવેલો છે?Dharoi Dam, constructed in 1978 across the Sabarmati river to provide drinking water to Ahmedabad and Gandhinagar, is located in which taluka of Mehsana district?
- Aખેરાલુ તાલુકોKheralu taluka
- Bસતલાસણા તાલુકોSatlasana taluka
- Cવડનગર તાલુકોVadnagar taluka
- Dવીસનગર તાલુકોVisnagar taluka
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) સતલાસણા તાલુકોSatlasana taluka
ધરોઈ બંધ મહેસાણા જિલ્લાના સતલાસણા તાલુકામાં સાબરમતી નદી પર સ્થિત છે, જે ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાત માટે મહત્વનો જળાશય છે.Dharoi Dam is situated on the Sabarmati river in Satlasana taluka near Kheralu in Mehsana district, controlling floods and supplying urban municipal water.
8. સરદાર સરોવર પછી ગુજરાતનો બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો બહુહેતુક બંધ ઉકાઈ ડેમ (વલ્લભ સાગર જળાશય) કઈ નદી પર બાંધવામાં આવ્યો છે?The Ukai Multipurpose Dam (creating the Vallabh Sagar reservoir), the second largest dam in Gujarat after Sardar Sarovar, is built across which river?
- Aમહી નદીMahi River
- Bનર્મદા નદીNarmada River
- Cતાપી નદીTapi River
- Dદમણગંગા નદીDamanganga River
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) તાપી નદીTapi River
ઉકાઈ બંધ તાપી જિલ્લામાં તાપી નદી પર ૧૯૭૨માં બંધાયો હતો, જેના વિશાળ જળાશયને 'વલ્લભ સાગર' નામ આપવામાં આવ્યું છે.Ukai Dam was constructed across the Tapi River in Tapi district in 1972 for irrigation, flood control, and power generation (Vallabh Sagar).
9. સૌરાષ્ટ્ર દ્વીપકલ્પનું નદીતંત્ર કઈ અપવાહ પ્રણાલી (Drainage Pattern) ની લાક્ષણિકતા ધરાવે છે, જેમાં નદીઓ મધ્યના ડુંગરાળ પ્રદેશમાંથી ચારેય દિશામાં વહે છે?The drainage system of the Saurashtra peninsula is characterized by which pattern, with rivers radiating outward in all directions from the central highlands?
- Aવૃક્ષાકાર અપવાહ પ્રણાલી (Dendritic pattern)Dendritic drainage pattern
- Bત્રિજ્યાકાર અપવાહ પ્રણાલી (Radial pattern)Radial drainage pattern
- Cજાળીદાર અપવાહ પ્રણાલી (Trellis pattern)Trellis drainage pattern
- Dકેન્દ્રગામી અપવાહ પ્રણાલી (Centripetal pattern)Centripetal drainage pattern
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) ત્રિજ્યાકાર અપવાહ પ્રણાલી (Radial pattern)Radial drainage pattern
સૌરાષ્ટ્રનો મધ્ય ભાગ ઊંચો હોવાથી ત્યાંથી ભાદર, શેત્રુંજી, મચ્છુ અને આજી જેવી નદીઓ પૈડાના આરાની જેમ ચારેય તરફ ત્રિજ્યાકાર વહે છે.Saurashtra has a dome-like central highland (Mandav and Gir hills) from which rivers flow radially in all directions like spokes of a wheel towards the sea.
10. સિંચાઈ અને જળવિદ્યુત ઉત્પાદન માટે ૧૯૭૯માં મહી નદી પર બંધાયેલો કડાણા બંધ ગુજરાતના કયા જિલ્લામાં આવેલો છે?Kadana Dam, constructed across the Mahi river in 1979 for irrigation and hydroelectric generation, is situated in which district of Gujarat?
- Aદાહોદ જિલ્લોDahod district
- Bપંચમહાલ જિલ્લોPanchmahal district
- Cમહીસાગર જિલ્લોMahisagar district
- Dઅરવલ્લી જિલ્લોAravalli district
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) મહીસાગર જિલ્લોMahisagar district
કડાણા બંધ મહીસાગર જિલ્લામાં મહી નદી પર આવેલો વિશાળ બંધ છે, જ્યાં ૨૪૦ મેગાવોટનું હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પાવર સ્ટેશન પણ કાર્યરત છે.Kadana Dam is an earth-cum-masonry dam on the Mahi River in Mahisagar district (earlier Panchmahal), with an installed pumped storage hydro capacity of 240 MW.
Rivers & Drainage ના વધુ 1 સેટ1 more sets of Rivers & Drainage
પ્રેક્ટિસમાં દરેક પ્રશ્ન પછી તરત જવાબ મળે છે. ફુલ મોક ટેસ્ટમાં અસલી પરીક્ષા જેવો સમય હોય છે.Practice gives the answer right after each question. Full mock tests time you like the real exam.