Refrigeration & Air Conditioning: પ્રશ્નો અને જવાબોRefrigeration & Air Conditioning: questions and answers
GPSC, GSSSB, તલાટી અને ગુજરાત પોલીસ પરીક્ષા માટે 10 ફ્રી પ્રશ્નો, દરેકનો જવાબ અને ગુજરાતી + English સમજૂતી સાથે.10 free practice questions for GPSC, GSSSB, Talati and Gujarat Police exams, each with the answer and a Gujarati + English explanation.
1. એર કન્ડિશનિંગ લોડ ગણતરીમાં સેન્સિબલ હીટ ફેક્ટર (SHF) કોનો ગુણોત્તર દર્શાવે છે?Sensible Heat Factor (SHF) in air conditioning load calculations is defined as the ratio of:
- Aલેટન્ટ હીટ અને કુલ હીટનો ગુણોત્તરLatent Heat to Total Heat
- Bલેટન્ટ હીટ અને સેન્સિબલ હીટનો ગુણોત્તરLatent Heat to Sensible Heat
- Cકુલ હીટ અને સેન્સિબલ હીટનો ગુણોત્તરTotal Heat to Sensible Heat
- Dસેન્સિબલ હીટ અને કુલ હીટનો ગુણોત્તર (સેન્સિબલ હીટ / [સેન્સિબલ હીટ + લેટન્ટ હીટ])Sensible Heat to Total Heat (Sensible Heat / [Sensible Heat + Latent Heat])
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) સેન્સિબલ હીટ અને કુલ હીટનો ગુણોત્તર (સેન્સિબલ હીટ / [સેન્સિબલ હીટ + લેટન્ટ હીટ])Sensible Heat to Total Heat (Sensible Heat / [Sensible Heat + Latent Heat])
સેન્સિબલ હીટ ફેક્ટર SHF = સેન્સિબલ હીટ / કુલ હીટ (RSH / [RSH + RLH]) થાય છે.SHF = RSH / (RSH + RLH) = RSH / Total Heat. It indicates the slope of the process line on a psychrometric chart.
2. સાયક્રોમેટ્રીમાં, જ્યારે સાપેક્ષ ભેજ (RH) 100% હોય, ત્યારે કયા તાપમાનો સમાન હોય છે?In psychrometry, when relative humidity (RH) is 100%, which of the following temperatures are identical?
- Aડ્રાય બલ્બ તાપમાન (DBT) = વેટ બલ્બ તાપમાન (WBT) = ડ્યુ પોઇન્ટ તાપમાન (DPT)Dry Bulb Temperature (DBT) = Wet Bulb Temperature (WBT) = Dew Point Temperature (DPT)
- BDBT > WBT > DPTDBT > WBT > DPT
- CDPT > WBT > DBTDPT > WBT > DBT
- Dમાત્ર DBT = WBTDBT = WBT only, with DPT = 0°C
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) ડ્રાય બલ્બ તાપમાન (DBT) = વેટ બલ્બ તાપમાન (WBT) = ડ્યુ પોઇન્ટ તાપમાન (DPT)Dry Bulb Temperature (DBT) = Wet Bulb Temperature (WBT) = Dew Point Temperature (DPT)
100% સાપેક્ષ ભેજ (સંતૃપ્ત હવા) પર DBT, WBT અને DPT ત્રણેય સમાન હોય છે.At 100% relative humidity (saturation), the air cannot hold additional vapor, meaning DBT = WBT = DPT.
3. સાઇક્રોમેટ્રિક ચાર્ટ પર ભેજવાળી હવાના સેન્સિબલ કૂલિંગ દરમિયાન કયા ગુણધર્મો અચળ રહે છે?During a sensible cooling process of moist air on a psychrometric chart, which properties remain constant?
- Aસ્પેસિફિક હ્યુમિડિટી (w) અને ડ્યૂ પોઇન્ટ ટેમ્પરેચર (DPT)Specific humidity (humidity ratio, w) and Dew Point Temperature (DPT)
- Bસાપેક્ષ આર્દ્રતા (RH) અને વેટ બલ્બ તાપમાનRelative humidity and Wet Bulb Temperature
- Cડ્રાય બલ્બ તાપમાન અને એન્થાલ્પીDry Bulb Temperature and Enthalpy
- Dસાપેક્ષ આર્દ્રતા અને ડ્યૂ પોઇન્ટ તાપમાનRelative humidity and Dew Point Temperature
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) સ્પેસિફિક હ્યુમિડિટી (w) અને ડ્યૂ પોઇન્ટ ટેમ્પરેચર (DPT)Specific humidity (humidity ratio, w) and Dew Point Temperature (DPT)
સેન્સિબલ કૂલિંગમાં ભેજ ઉમેરાતો કે ઘટતો ન હોવાથી સ્પેસિફિક હ્યુમિડિટી (w) અને DPT અચળ રહે છે, જ્યારે RH વધે છે.Sensible cooling moves horizontally to the left on psychrometric chart without adding or removing moisture; thus humidity ratio w, partial pressure of vapor, and DPT remain constant while relative humidity increases.
4. સ્ટાન્ડર્ડ વેપર કોમ્પ્રેશન રેફ્રિજરેશન સિસ્ટમ (VCRS) માં એક્સપાન્સન વાલ્વ પહેલાં લિક્વિડ રેફ્રિજરેન્ટનું સબકૂલિંગ કરવાથી:In a standard Vapour Compression Refrigeration System (VCRS), subcooling the liquid refrigerant before the expansion valve causes:
- Aઇવેપોરેટર દબાણ ઘટી જાય છેEvaporator pressure to decrease
- Bરેફ્રિજરેશન ઇફેક્ટ ઘટે છે અને COP ઘટે છેRefrigeration effect to decrease and COP to decrease
- Cકોમ્પ્રેશન કાર્ય ઘણું વધી જાય છેWork of compression to increase significantly
- Dરેફ્રિજરેશન ઇફેક્ટ વધે છે અને COP વધે છેRefrigeration effect to increase and Coefficient of Performance (COP) to increase
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) રેફ્રિજરેશન ઇફેક્ટ વધે છે અને COP વધે છેRefrigeration effect to increase and Coefficient of Performance (COP) to increase
સબકૂલિંગથી એન્થાલ્પી h4 ઘટે છે જેથી રેફ્રિજરેટિંગ અસર (h1 - h4) વધે છે અને કોમ્પ્રેસર વર્ક અચળ રહેતા COP વધે છે.Subcooling shifts the throttling entry point to the left on P-h diagram, increasing specific refrigerating effect (h1 - h4) while keeping compressor work (h2 - h1) constant, thereby increasing COP.
5. સાઇક્રોમેટ્રિક પ્રક્રિયામાં, અસંતૃપ્ત હવાના એડિઆબેટિક સેચ્યુરેશન (ઇવેપોરેટિવ કૂલિંગ) દરમિયાન:In a psychrometric process, during adiabatic saturation (evaporative cooling) of unsaturated air:
- Aડ્યૂ પોઇન્ટ તાપમાન ઘટે છેDew point temperature decreases
- Bસાપેક્ષ આર્દ્રતા અચળ રહે છેRelative humidity remains constant
- Cવેટ બલ્બ તાપમાન અચળ રહે છે જ્યારે ડ્રાય બલ્બ તાપમાન ઘટે છે અને ભેજ વધે છેWet bulb temperature remains constant while dry bulb temperature decreases and humidity ratio increases
- Dડ્રાય બલ્બ તાપમાન અચળ રહે છેDry bulb temperature remains constant
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) વેટ બલ્બ તાપમાન અચળ રહે છે જ્યારે ડ્રાય બલ્બ તાપમાન ઘટે છે અને ભેજ વધે છેWet bulb temperature remains constant while dry bulb temperature decreases and humidity ratio increases
એડિઆબેટિક કૂલિંગમાં હવાની ગરમી પાણીના બાષ્પીભવનમાં વપરાય છે જેથી DBT ઘટે છે, ભેજ વધે છે પરંતુ WBT અને એન્થાલ્પી અચળ રહે છે.In adiabatic evaporative cooling, sensible heat of air provides the latent heat needed for water evaporation. Consequently, DBT falls, moisture increases, but enthalpy and WBT remain practically constant.
6. η_coil કોન્ટેક્ટ ફેક્ટર ધરાવતી કૂલિંગ કોઈલનો બાયપાસ ફેક્ટર (BPF) કઈ રીતે વ્યાખ્યાયિત થાય છે?The Bypass Factor (BPF) of a cooling coil having contact factor (efficiency) η_coil is defined as:
- ABPF = 1 - η_coilBPF = 1 - η_coil
- BBPF = 1 / η_coilBPF = 1 / η_coil
- CBPF = η_coil - 1BPF = η_coil - 1
- DBPF = 1 + η_coilBPF = 1 + η_coil
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) BPF = 1 - η_coilBPF = 1 - η_coil
બાયપાસ ફેક્ટર BPF = 1 - η_coil = (T2 - T_adp) / (T1 - T_adp) છે, જે હવાના સંપર્કમાં ન આવતા હિસ્સાનું પ્રમાણ દર્શાવે છે.Bypass factor BPF represents the fraction of entering air that passes through the coil untouched without reaching coil surface apparatus dew point: BPF = 1 - η_coil = (T2 - T_adp) / (T1 - T_adp).
7. સમાન ડ્રાય બલ્બ તાપમાને પાણીની વરાળના આંશિક દબાણ (pv) અને સંતૃપ્ત દબાણ (ps) ના ગુણોત્તરને શું કહેવાય છે?The ratio of partial pressure of water vapor (pv) to the saturation pressure of water vapor (ps) at the same dry bulb temperature is defined as:
- Aસંપૂર્ણ ભેજ (Absolute Humidity)Absolute Humidity
- Bસ્પેસિફિક હ્યુમિડિટી (w)Specific Humidity (w)
- Cડિગ્રી ઓફ સેચ્યુરેશન (μ)Degree of Saturation (μ)
- Dસાપેક્ષ આર્દ્રતા (Relative Humidity φ = pv / ps)Relative Humidity (RH, φ = pv / ps)
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) સાપેક્ષ આર્દ્રતા (Relative Humidity φ = pv / ps)Relative Humidity (RH, φ = pv / ps)
રિલેટિવ હ્યુમિડિટી φ = pv / ps થાય છે.Relative Humidity φ = pv / ps. Degree of saturation μ = w / ws = (pv / ps) × [(P - ps) / (P - pv)].
8. એમોનિયા-વોટર (NH3 - H2O) વેપર એબ્સોર્પ્શન રેફ્રિજરેશન સિસ્ટમ (VARS) માં કયો પદાર્થ રેફ્રિજરેન્ટ તરીકે અને કયો એબ્સોર્બન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે?In a Vapour Absorption Refrigeration System (VARS) using Ammonia-Water (NH3 - H2O), which substance acts as the refrigerant and which acts as the absorbent?
- Aબંને વારાફરતી રેફ્રિજરેન્ટ તરીકે વર્તે છેBoth act as refrigerants alternately
- Bપાણી રેફ્રિજરેન્ટ છે, એમોનિયા એબ્સોર્બન્ટ છેWater (H2O) is the refrigerant, Ammonia (NH3) is the absorbent
- Cએમોનિયા (NH3) રેફ્રિજરેન્ટ છે, પાણી (H2O) એબ્સોર્બન્ટ છેAmmonia (NH3) is the refrigerant, Water (H2O) is the absorbent
- Dહાઇડ્રોજન રેફ્રિજરેન્ટ છેHydrogen gas is the refrigerant
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) એમોનિયા (NH3) રેફ્રિજરેન્ટ છે, પાણી (H2O) એબ્સોર્બન્ટ છેAmmonia (NH3) is the refrigerant, Water (H2O) is the absorbent
એમોનિયા-પાણી સિસ્ટમમાં નીચું ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતો એમોનિયા રેફ્રિજરેન્ટ બને છે અને પાણી તેને શોષક (એબ્સોર્બન્ટ) તરીકે વર્તે છે.In NH3-H2O systems, ammonia has a much lower boiling point (-33.3°C at 1 atm) and serves as the refrigerant, while water absorbs ammonia readily. (In LiBr-H2O systems, water is the refrigerant and LiBr is the absorbent).
9. કૂલિંગ ટાવરમાં, ગરમ પાણીને સૈદ્ધાંતિક રીતે વધુમાં વધુ કયા લઘુત્તમ તાપમાન સુધી ઠંડુ કરી શકાય છે?In a cooling tower, the lowest theoretical temperature to which circulating hot water can be cooled is equal to the:
- Aવાતાવરણની હવાના ડ્રાય બલ્બ ટેમ્પરેચર (DBT) જેટલુંDry Bulb Temperature (DBT) of ambient air
- Bપ્રવેશતી વાતાવરણની હવાના વેટ બલ્બ ટેમ્પરેચર (WBT) જેટલુંWet Bulb Temperature (WBT) of entering ambient air
- Cહવાના ડ્યૂ પોઇન્ટ ટેમ્પરેચર (DPT) જેટલુંDew Point Temperature (DPT) of entering air
- DDBT અને WBT ના સરેરાશ જેટલુંMean between DBT and WBT
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) પ્રવેશતી વાતાવરણની હવાના વેટ બલ્બ ટેમ્પરેચર (WBT) જેટલુંWet Bulb Temperature (WBT) of entering ambient air
કૂલિંગ ટાવરમાં પાણી મહત્તમ પ્રવેશતી હવાના વેટ બલ્બ ટેમ્પરેચર (WBT) સુધી જ ઠંડુ થઈ શકે છે.Water evaporation cools the water until equilibrium with saturated air at the ambient wet bulb temperature. Hence WBT is the theoretical cooling limit (Approach = T_water_out - WBT).
10. આધુનિક ડોમેસ્ટિક ફ્રિજમાં વપરાતો કયો ઇકો-ફ્રેન્ડલી રેફ્રિજરેન્ટ શૂન્ય ઓઝોન ક્ષય ક્ષમતા (ODP = 0) અને અત્યંત ઓછું GWP ધરાવે છે?Which eco-friendly refrigerant has zero Ozone Depletion Potential (ODP = 0) and very low Global Warming Potential (GWP < 5), commonly used in modern domestic refrigerators?
- Aડાયક્લોરોડાયફ્લોરોમિથેન (R-12)Dichlorodifluoromethane (R-12)
- Bઆઇસોબ્યુટેન (R-600a)Isobutane (R-600a)
- Cક્લોરોડાયફ્લોરોમિથેન (R-22)Chlorodifluoromethane (R-22)
- Dટ્રાયક્લોરોફ્લોરોમિથેન (R-11)Trichlorofluoromethane (R-11)
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) આઇસોબ્યુટેન (R-600a)Isobutane (R-600a)
R-600a (આઇસોબ્યુટેન) કુદરતી હાઇડ્રોકાર્બન છે જેનો ODP શૂન્ય અને GWP 3 છે, જે ઘરગથ્થુ ફ્રિજમાં ખૂબ વપરાય છે.Isobutane (R-600a) is an environmentally benign hydrocarbon refrigerant with ODP = 0 and GWP ≈ 3, widely replacing fluorocarbons in household refrigerators.
Refrigeration & Air Conditioning ના વધુ 1 સેટ1 more sets of Refrigeration & Air Conditioning
પ્રેક્ટિસમાં દરેક પ્રશ્ન પછી તરત જવાબ મળે છે. ફુલ મોક ટેસ્ટમાં અસલી પરીક્ષા જેવો સમય હોય છે.Practice gives the answer right after each question. Full mock tests time you like the real exam.