મધ્યકાલીન ગુજરાત: પ્રશ્નો અને જવાબોMedieval Gujarat: questions and answers
GPSC, GSSSB, તલાટી અને ગુજરાત પોલીસ પરીક્ષા માટે 10 ફ્રી પ્રશ્નો, દરેકનો જવાબ અને ગુજરાતી + English સમજૂતી સાથે.10 free practice questions for GPSC, GSSSB, Talati and Gujarat Police exams, each with the answer and a Gujarati + English explanation.
1. વાઘેલા શાસકો લવણપ્રસાદ અને વીરધવલના મંત્રીઓ વસ્તુપાળ અને તેજપાળે કયા તીર્થસ્થળ પર અદ્ભુત લૂણવસહી મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું?The famous ministers Vastupal and Tejpal, who served under the Vaghela rulers Lavanaprasada and Viradhavala, built the exquisite Luna Vasahi temple at which pilgrimage site?
- Aશત્રુંજય (પાલીતાણા)Shatrunjaya at Palitana
- Bદેલવાડા (માઉન્ટ આબુ)Dilwara at Mount Abu
- Cગીરનાર (જૂનાગઢ)Girnar at Junagadh
- Dતારંગા ટેકરીઓ (મહેસાણા)Taranga Hills at Mehsana
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) દેલવાડા (માઉન્ટ આબુ)Dilwara at Mount Abu
તેજપાળે ઈ.સ. ૧૨૩૦માં પોતાના પુત્ર લૂણસીહની સ્મૃતિમાં માઉન્ટ આબુના દેલવાડા ખાતે ૨૨મા તીર્થંકર નેમિનાથને સમર્પિત લૂણવસહી મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું.Tejpal built the Luna Vasahi temple (dedicated to 22nd Tirthankara Neminath) at Dilwara, Mount Abu in 1230 AD in memory of his son Lunasiha.
2. સિદ્ધરાજ જયસિંહના પૂજ્ય રાજમાતા મીનળદેવી (મયણલ્લાદેવી) એ પોતાના પુત્રને કહીને હિન્દુ શ્રદ્ધાળુઓ પરનો કયો ત્રાસદાયક કર નાબૂદ કરાવ્યો હતો?Queen Mayanalladevi (Minaldevi), revered mother of Siddharaj Jaisinh, famously persuaded her royal son to abolish which oppressive taxation on Hindu pilgrims?
- Aસોમનાથ અને બહુચરાજી જતા યાત્રાળુઓ પરનો યાત્રાવેરોThe Pilgrim Tax on pilgrims visiting Somnath and Bahucharaji
- Bબંદરો પરનો મીઠા વેરોThe Salt Tax at coastal ports
- Cઘઉં પરનો જકાત વેરોThe Agricultural octroi on wheat grain
- Dવેપારીઓ પરનો જજિયા વેરોThe Jazia levy on merchants
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) સોમનાથ અને બહુચરાજી જતા યાત્રાળુઓ પરનો યાત્રાવેરોThe Pilgrim Tax on pilgrims visiting Somnath and Bahucharaji
ગરીબ યાત્રાળુઓની પીડા જોઈને રાજમાતા મીનળદેવીએ સોમનાથ અને બહુચરાજી ખાતે લેવાતો કરોડોની આવક આપતો યાત્રાવેરો સિદ્ધરાજ પાસે માફ કરાવ્યો હતો.Deeply pained by poor pilgrims unable to pay the toll at Bahucharaji to visit Somnath, Queen Mother Minaldevi had Siddharaj renounce the lucrative annual pilgrim tax.
3. સુલતાન અહમદશાહ ૧લાએ સાબરમતી નદીના કિનારે ઐતિહાસિક અમદાવાદ શહેરનો પાયો કઈ તારીખે નાખ્યો હતો?On which date did Sultan Ahmed Shah I lay the foundation of the historic city of Ahmedabad on the banks of the Sabarmati river?
- A૧ જાન્યુઆરી ૧૪૦૭1 January 1407
- B૧૫ ઓગસ્ટ ૧૪૧૫15 August 1415
- C૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૪૧૧26 February 1411
- D૨૩ માર્ચ ૧૪૨૦23 March 1420
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૪૧૧26 February 1411
અહમદશાહ ૧લાએ ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૧૪૧૧ના રોજ પ્રાચીન આશાવાલ પાસે શેખ અહમદ ખટ્ટુ ગંજ બક્ષની ઉપસ્થિતિમાં અમદાવાદ શહેરનો પાયો નાખ્યો હતો.Ahmed Shah I founded Ahmedabad on 26 February 1411 (Zilhaj 13, 813 AH) at the ancient site of Ashaval, assisted by Sheikh Ahmad Khattu Ganj Bakhsh and four individuals named Ahmad.
4. પાટણના ચાવડા વંશના કયા રાજા (વનરાજ ચાવડાના પુત્ર) એ દરિયાઈ ચાંચિયાગીરી પર કડક પ્રતિબંધ મૂકવા અને વેપારી જહાજ લૂંટવા બદલ પોતાના જ પુત્રોને દેશવટો આપવા માટે જાણીતા છે?Which king of the Chavda dynasty of Patan, son of Vanraj Chavda, was celebrated in Gujarati chronicles for strictly curbing piracy and punishing his own sons for looting merchant ships?
- AભુવડBhuwada
- Bક્ષેમરાજKshemaraja
- CયોગરાજYogaraja
- DસામંતસિંહSamantsimha
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) યોગરાજYogaraja
વનરાજ ચાવડાના પુત્ર યોગરાજે પોતાના પુત્રોએ સોમનાથ બંદરે વેપારી જહાજો લૂંટતાં અનશન કર્યું હતું અને પાટણની વ્યાપારી પ્રતિષ્ઠા માટે કડક વલણ દાખવ્યું હતું.Yogaraja (son of Vanraj) was an upright ruler. When his sons seized merchant ships driven ashore at Somnath port, he fasted and rebuked them to defend Patan's trading honor.
5. પાટણમાં 'દુર્લભ સરોવર' નું નિર્માણ કયા સોલંકી શાસકે કરાવ્યું હતું, જેને પાછળથી સિદ્ધરાજ જયસિંહે ભવ્ય બનાવી 'સહસ્રલિંગ તળાવ' નામ આપ્યું હતું?Which Solanki ruler excavated the reservoir 'Durlabh Sarovar' at Patan, which was later grandly reconstructed by Siddharaj Jaisinh as the 'Sahasralinga Talav'?
- Aમૂળરાજ ૧લોMularaja I
- BચામુંડરાજChamundaraja
- Cવલ્લભરાજVallabharaja
- Dદુર્લભરાજDurlabharaja
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) દુર્લભરાજDurlabharaja
દુર્લભરાજે પાટણમાં દુર્લભ સરોવર બંધાવ્યું હતું, જેને પાછળથી સિદ્ધરાજ જયસિંહે ૧૦૦૮ શિવલિંગો સાથે સહસ્રલિંગ તળાવ તરીકે વિસ્તૃત કર્યું.Durlabharaja excavated Durlabh Sarovar at Patan. Centuries later, Siddharaj Jaisinh enlarged it into Sahasralinga Talav surrounded by 1,008 Shiva shrines.
6. માળવાના રાજા યશોવર્માને હરાવી અને ધારાનગરીનું રાજવી પુસ્તકાલય પાટણ લાવ્યા પછી સિદ્ધરાજ જયસિંહે કયું ગૌરવપૂર્ણ બિરુદ ધારણ કર્યું હતું?Following his victory over King Yashovarma of Malwa and bringing the royal library of Dhara to Patan, which proud title did Siddharaj Jaisinh assume?
- Aત્રિભુવનગંડTribhuvanagand
- BઅવંતિનાથAvantinath
- Cબર્બરકજિષ્ણુBarbarakjishnu
- Dસિદ્ધચક્રવર્તીSiddhachakravarti
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) અવંતિનાથAvantinath
માળવાના રાજા યશોવર્મા સામેના ૧૨ વર્ષના યુદ્ધમાં વિજય મેળવી માળવા જીત્યા પછી સિદ્ધરાજે 'અવંતિનાથ'નું બિરુદ ધારણ કર્યું હતું.After capturing Avanti (Malwa) from Yashovarma, Siddharaj assumed the title 'Avantinath' (Lord of Avanti) and brought scholars and manuscripts to Patan.
7. 'ન્યાય જોવો હોય તો મલાવ તળાવ જુઓ' એ જાણીતી કહેવત ધોળકા ખાતેના કયા ઐતિહાસિક ન્યાયના પ્રસંગની યાદ અપાવે છે?The famous Gujarati proverb 'Nyay jovu hoy to Malav Talav juo' (If you seek justice, look at Malav Lake) commemorates which historic act of justice in Dholka?
- Aવનરાજ ચાવડાએ ગોવાળોને જમીન વહેંચી આપી હતીVanraj Chavda distributing equal land to all shepherds
- Bએક ગરીબ મહિલા/ગણિકાનું નાનું ઘર તૂટતું બચાવવા માટે રાણી મીનળદેવીએ તળાવની ગોળાઈમાં વળાંક રાખી ન્યાય આપ્યો હતોQueen Minaldevi altering the circular design of the lake to avoid demolishing a poor courtesan's small hut
- Cસિદ્ધરાજ જયસિંહે કેદીને માફી આપી હતીSiddharaj Jaisinh pardoning a convicted criminal
- Dકુમારપાળે જૈન સાધુઓને જમીન પાછી આપી હતીKumarapala returning ancestral land to Jain monks
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) એક ગરીબ મહિલા/ગણિકાનું નાનું ઘર તૂટતું બચાવવા માટે રાણી મીનળદેવીએ તળાવની ગોળાઈમાં વળાંક રાખી ન્યાય આપ્યો હતોQueen Minaldevi altering the circular design of the lake to avoid demolishing a poor courtesan's small hut
ધોળકાના મલાવ તળાવના નિર્માણ વખતે એક ગરીબ મહિલાની ઝૂંપડી બચાવવા રાણી મીનળદેવીએ તળાવનો આકાર વાંકો રાખી પ્રજાહિત અને ન્યાયનું અનોખું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું.When constructing Malav Talav in Dholka, an old woman refused to sell her house located on the periphery. Queen Minaldevi bent the lake embankment rather than forcibly dispossessing her.
8. પાટણના કયા સોલંકી રાજાએ નાડોલ (રાજસ્થાન) ના ચાહમાન રાજા મહેન્દ્રના બહેન દુર્લભદેવી સાથે વિવાહ કર્યા હતા, જેમણે સ્વયંવરમાં તેમને પસંદ કર્યા હતા?Which Solanki king of Patan married Princess Durlabhdevi, sister of King Mahendra of Naddula (Chahamanas), who chose him in an open royal Swayamvara assembly?
- AચામુંડરાજChamundaraja
- Bવલ્લભરાજVallabharaja
- Cદુર્લભરાજDurlabharaja
- Dભીમદેવ ૧લોBhima I
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) દુર્લભરાજDurlabharaja
સોલંકી રાજા દુર્લભરાજે સ્વયંવરમાં રાજકુમારી દુર્લભદેવીને વરીને નાડોલના ચૌહાણો સાથે રાજકીય સંબંધો મજબૂત કર્યા હતા.Durlabharaja won the hand of Princess Durlabhdevi in a royal Swayamvara, solidifying marital and military alliances between the Chaulukyas and the Chahamanas of Nadol.
9. ગુજરાતમાં પડેલા ત્રણ વર્ષના કારમા દુષ્કાળ દરમિયાન, ભદ્રેશ્વર (કચ્છ) ના કયા દાનવીર જૈન શ્રેષ્ઠીએ વાઘેલા રાજા વીસલદેવ અને પ્રજાની સહાય માટે પોતાના અનાજના કોઠારો ખોલી દીધા હતા?During a severe three-year famine in Gujarat, which philanthropic Jain merchant of Bhadreshwar (Kutch) opened his personal granaries to assist Vaghela King Visaladeva and the public?
- Aવસ્તુપાળVastupal
- Bશેઠ જગડૂશાSeth Jagdusha
- CતેજપાળTejpal
- Dવિમલ શાહVimal Shah
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) શેઠ જગડૂશાSeth Jagdusha
દુષ્કાળ સમયે કચ્છના ભદ્રેશ્વરના શેઠ જગડૂશાએ પોતાના તમામ અનાજના ભંડારો પ્રજા માટે નિઃશુલ્ક ખોલી આપી લાખો લોકોના જીવ બચાવ્યા હતા.During the devastating famine (c. 1256-59 AD), merchant Jagdusha of Bhadreshwar distributed thousands of maunds of grain across Gujarat, Malwa, and Delhi without taking money.
10. ઈ.સ. ૭૪૬માં વનરાજ ચાવડાએ સરસ્વતી નદીના કિનારે અણહિલવાડ પાટણની સ્થાપના કયા વફાદાર ગોવાળ મિત્રની સ્મૃતિમાં કરી હતી?In 746 AD, Vanraj Chavda founded the city of Anhilwad Patan on the banks of the Saraswati river in memory of which faithful friend and shepherd?
- Aચાંપા વાણિયાChampa Vania
- Bઅણહિલ ભરવાડAnahil Bharwad
- Cશીલગુણ સૂરીSilaguna Suri
- DસૂરપાળSurpal
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) અણહિલ ભરવાડAnahil Bharwad
વનરાજ ચાવડાએ પોતાના ગોવાળ મિત્ર અણહિલ ભરવાડની સ્મૃતિમાં નવી રાજધાનીનું નામ 'અણહિલપુર પાટણ' રાખ્યું હતું, જેમણે તેને આ શુભ જમીન દર્શાવી હતી.Vanraj Chavda named his new capital 'Anhilpur Patan' after his shepherd guide Anahil Bharwad, who pointed out the auspicious spot where a hare chased a dog.
મધ્યકાલીન ગુજરાત ના વધુ 2 સેટ2 more sets of Medieval Gujarat
પ્રેક્ટિસમાં દરેક પ્રશ્ન પછી તરત જવાબ મળે છે. ફુલ મોક ટેસ્ટમાં અસલી પરીક્ષા જેવો સમય હોય છે.Practice gives the answer right after each question. Full mock tests time you like the real exam.