Building Materials: પ્રશ્નો અને જવાબોBuilding Materials: questions and answers
GPSC, GSSSB, તલાટી અને ગુજરાત પોલીસ પરીક્ષા માટે 10 ફ્રી પ્રશ્નો, દરેકનો જવાબ અને ગુજરાતી + English સમજૂતી સાથે.10 free practice questions for GPSC, GSSSB, Talati and Gujarat Police exams, each with the answer and a Gujarati + English explanation.
1. 1 mm ચોરસ આડછેદ ધરાવતી સોય સાથેનું વિકાટ ઉપકરણ શેનું નિર્ધારણ કરવા માટે વપરાય છે?Vicat apparatus with a needle of 1 mm square cross-section is used to determine:
- Aસિમેન્ટની બારીકાઈFineness of cement
- Bસિમેન્ટનો અંતિમ સેટિંગ સમય (Final setting time)Final setting time of cement
- Cસિમેન્ટ મોર્ટારનું સંકોચન સામર્થ્યCompressive strength of cement mortar
- Dસિમેન્ટનો પ્રારંભિક સેટિંગ સમય (Initial setting time)Initial setting time of cement
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) સિમેન્ટનો પ્રારંભિક સેટિંગ સમય (Initial setting time)Initial setting time of cement
1 mm² ચોરસ સોય સિમેન્ટનો પ્રારંભિક સેટિંગ સમય માપવા માટે વપરાય છે જ્યારે સોય તળિયાથી 5-7 mm ઉપર અટકે છે.The 1 mm² square needle is used to determine initial setting time (when needle penetrates to 5-7 mm from the bottom). The annular collar needle is used for final setting time.
2. ઓઇલ પેઇન્ટમાં ટર્પેન્ટાઇન તેલ કઈ ભૂમિકા ભજવે છે?In oil-based paint, what role does turpentine oil perform?
- Aરંગ આપતા પીગમેન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છેActs as a pigment giving color
- Bમુખ્ય જથ્થો બનાવતા બેઝ તરીકે કાર્ય કરે છેActs as a carrier base forming the bulk
- Cઓક્સિજન વાહક ડ્રાયર તરીકે કાર્ય કરે છેActs as an oxygen carrier drier
- Dસ્નિગ્ધતા ઘટાડી સરળતાથી લગાવવા માટે થિનર તરીકે કાર્ય કરે છેActs as a thinner to adjust consistency and ease application
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) સ્નિગ્ધતા ઘટાડી સરળતાથી લગાવવા માટે થિનર તરીકે કાર્ય કરે છેActs as a thinner to adjust consistency and ease application
ટર્પેન્ટાઇન બાષ્પશીલ દ્રાવક છે જે થિનર તરીકે વપરાય છે. તે રંગને પાતળો કરી સરળતાથી લગાવવામાં મદદ કરે છે અને પછી ઉડી જાય છે.Turpentine is a volatile solvent functioning as a thinner. It lowers paint viscosity for smooth brushing and then evaporates completely.
3. IS 383 અને IRC વિશિષ્ટતાઓ મુજબ, કોંક્રિટ વિયરિંગ સરફેસમાં વપરાતા એગ્રીગેટ માટે લોસ એન્જલસ ઘર્ષણ મૂલ્ય કેટલાથી વધુ ન હોવું જોઈએ?As per IS 383 and IRC specifications, the Los Angeles abrasion value of coarse aggregates used in concrete wearing surfaces should not exceed:
- A50%50%
- B30%30%
- C35%35%
- D45%45%
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) 30%30%
રસ્તાના ઉપરના વિયરિંગ સ્તર માટે એગ્રીગેટનું લોસ એન્જલસ એબ્રેશન મૂલ્ય 30% થી વધુ ન હોવું જોઈએ અને નોન-વિયરિંગ માટે 45% થી વધુ ન હોવું જોઈએ.The Los Angeles abrasion value should not exceed 30% for aggregates used in pavement wearing surfaces, and 45% for non-wearing structural concrete.
4. ઇમારતી લાકડામાં, વાર્ષિક રિંગ્સ વચ્ચે રેસાઓના છૂટા પડવા કે તિરાડો પડવાના દોષને શું કહેવાય છે?In timber, the defect characterized by longitudinal cracks or separation of fibers between annual growth rings is known as:
- Aકપ શેક / રિંગ શેકCup shake / Ring shake
- Bહાર્ટ શેકHeart shake
- Cસ્ટાર શેકStar shake
- Dરેડિયલ શેકRadial shake
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) કપ શેક / રિંગ શેકCup shake / Ring shake
વાર્ષિક વૃદ્ધિ રિંગ્સની વચ્ચે થતા વિભાજનને કપ શેક અથવા રિંગ શેક કહેવામાં આવે છે.Cup shake (or ring shake) is the curved split or separation between consecutive annual growth rings caused by severe frost action or wind swaying.
5. નીચેનામાંથી કયા પેઇન્ટનો ઉપયોગ લોખંડ અને સ્ટીલના માળખાને કાટથી બચાવવા માટે થાય છે?Which of the following paints is most commonly used to protect iron and steel structures from corrosion?
- Aપ્રવાહી મિશ્રણ પેઇન્ટEmulsion paint
- Bદંતવલ્ક પેઇન્ટEnamel paint
- Cલાલ લીડ પેઇન્ટ (એન્ટિ-રોસીવ)Red lead paint (Anti-corrosive)
- Dસિમેન્ટ પેઇન્ટCement paint
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) લાલ લીડ પેઇન્ટ (એન્ટિ-રોસીવ)Red lead paint (Anti-corrosive)
લાલ લીડનો પરંપરાગત રીતે લોખંડ અને સ્ટીલની સપાટી પર પ્રાઈમર તરીકે ઉપયોગ થાય છે કારણ કે તે કાટ અને કાટ સામે ઉત્તમ રક્ષણ આપે છે.Red lead is traditionally used as a primer on iron and steel surfaces because it offers excellent protection against rust and corrosion.
6. IS 1077 અનુસાર, 24 કલાક ઠંડા પાણીમાં ડૂબાડ્યા પછી પ્રથમ વર્ગની ઈંટો માટે મહત્તમ માન્ય પાણી શોષણ કેટલું છે?According to IS 1077, what is the maximum water absorption permitted for first-class burnt clay bricks after 24 hours of cold water immersion?
- Aસૂકા વજનના 15%15% of dry weight
- Bસૂકા વજનના 25%25% of dry weight
- Cસૂકા વજનના 20%20% of dry weight
- Dસૂકા વજનના 10%10% of dry weight
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) સૂકા વજનના 20%20% of dry weight
IS 1077 મુજબ, પ્રથમ વર્ગની ઈંટોએ 24 કલાક ઠંડા પાણીમાં રાખ્યા બાદ તેના સૂકા વજનના 20% થી વધુ પાણી શોષવું ન જોઈએ.As per IS 1077, first-class bricks must not absorb water more than 20% of their dry weight after immersion in cold water for 24 hours.
7. હાઇડ્રોલિક ચૂનો (Hydraulic lime) કોના કેલ્સિનેશન (દહન) દ્વારા મેળવવામાં આવે છે?Hydraulic lime is obtained by the calcination of:
- Aકાંકર અથવા 10% થી 30% માટી (ક્લે) ધરાવતા ચૂનાના પથ્થરKankar or limestone containing 10% to 30% clay
- Bશુદ્ધ ચૂનાના પથ્થર (કેલ્સાઇટ)Pure limestone (calcite)
- CડોલોમાઇટDolomite
- Dજીપ્સમ ખડકGypsum rock
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) કાંકર અથવા 10% થી 30% માટી (ક્લે) ધરાવતા ચૂનાના પથ્થરKankar or limestone containing 10% to 30% clay
હાઇડ્રોલિક ચૂનો કાંકર અથવા 10% થી 30% માટી ધરાવતા ચૂનાના પથ્થરને બાળવાથી બને છે, જે પાણીની અંદર પણ જામી જવાનો ગુણધર્મ ધરાવે છે.Hydraulic lime is produced by burning kankar or argillaceous limestone containing 10% to 30% clay (silica and alumina), which allows it to set underwater.
8. સલ્ફેટ રેઝિસ્ટિંગ પોર્ટલેન્ડ સિમેન્ટ (SRPC) માં, IS 12330 અનુસાર કયા સંયોજનની ટકાવારી 5% થી ઓછી મર્યાદિત રાખવામાં આવે છે?In Sulphate Resisting Portland Cement (SRPC), which compound percentage is strictly limited to less than 5% as per IS 12330?
- Aટ્રાઇકેલ્શિયમ સિલિકેટ (C3S)Tricalcium Silicate (C3S)
- Bડાયકેલ્શિયમ સિલિકેટ (C2S)Dicalcium Silicate (C2S)
- Cટ્રાઇકેલ્શિયમ એલ્યુમિનેટ (C3A)Tricalcium Aluminate (C3A)
- Dટેટ્રાકેલ્શિયમ એલ્યુમિનોફેરાઇટ (C4AF)Tetracalcium Aluminoferrite (C4AF)
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) ટ્રાઇકેલ્શિયમ એલ્યુમિનેટ (C3A)Tricalcium Aluminate (C3A)
IS 12330 મુજબ સલ્ફેટ હુમલો અને એટરિંગાઇટ બનતું અટકાવવા SRPC માં C3A ની માત્રા 5% થી ઓછી રાખવી અનિવાર્ય છે.As per IS 12330, SRPC must have C3A content not exceeding 5.0% and (2 C3A + C4AF) not exceeding 25% to prevent the formation of expansive ettringite crystals in sulphate-rich soil and marine environments.
9. સિમેન્ટની સાઉન્ડનેસ (સ્થિરતા) લે-શાતેલિયર ઉપકરણ વડે શેનું વધારાનું પ્રમાણ શોધવા માટે ચકાસવામાં આવે છે?The soundness of cement is tested by the Le-Chatelier apparatus to detect unburnt or excess content of:
- Aમાત્ર એલ્યુમિનાAlumina only
- Bમાત્ર મેગ્નેશિયાMagnesia only
- Cમુક્ત ચૂનો અને મેગ્નેશિયા બંનેBoth Free Lime and Magnesia
- Dમાત્ર મુક્ત ચૂનો (Free Lime)Free Lime only
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) માત્ર મુક્ત ચૂનો (Free Lime)Free Lime only
લે-શાતેલિયર પદ્ધતિ માત્ર મુક્ત ચૂના (Free Lime) ને કારણે થતું વિસ્તરણ માપે છે (જે 10 mm થી વધુ ન હોવું જોઈએ), જ્યારે ઓટોક્લેવ ટેસ્ટ ચૂનો અને મેગ્નેશિયા બંને માપે છે.The Le-Chatelier test measures unsoundness due to free lime alone (expansion should not exceed 10 mm). Unsoundness due to both lime and magnesia is measured by the Autoclave test (expansion ≤ 0.8%).
10. પ્રમાણભૂત સિમેન્ટ પેસ્ટની સુસંગતતા (પ્રારંભિક અને અંતિમ સેટિંગ સમય) માપવા માટે કયા પરીક્ષણનો ઉપયોગ થાય છે?Which test is used to measure the consistency (initial and final setting times) of standard cement paste?
- Aલે ચેટેલિયર ઉપકરણLe Chatelier apparatus
- Bવિકેટ ઉપકરણVicat apparatus
- Cબ્લેન એર અભેદ્યતા ઉપકરણBlaine air permeability apparatus
- Dમંદીનો શંકુSlump cone
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) વિકેટ ઉપકરણVicat apparatus
Vicat ઉપકરણનો ઉપયોગ પ્રમાણભૂત સુસંગતતા, પ્રારંભિક સેટિંગ સમય અને સિમેન્ટ પેસ્ટનો અંતિમ સેટિંગ સમય નક્કી કરવા માટે થાય છે.The Vicat apparatus is used to determine the standard consistency, initial setting time, and final setting time of cement paste.
Building Materials ના વધુ 1 સેટ1 more sets of Building Materials
પ્રેક્ટિસમાં દરેક પ્રશ્ન પછી તરત જવાબ મળે છે. ફુલ મોક ટેસ્ટમાં અસલી પરીક્ષા જેવો સમય હોય છે.Practice gives the answer right after each question. Full mock tests time you like the real exam.