બંધારણીય સંસ્થાઓ: પ્રશ્નો અને જવાબોConstitutional Bodies: questions and answers
GPSC, GSSSB, તલાટી અને ગુજરાત પોલીસ પરીક્ષા માટે 10 ફ્રી પ્રશ્નો, દરેકનો જવાબ અને ગુજરાતી + English સમજૂતી સાથે.10 free practice questions for GPSC, GSSSB, Talati and Gujarat Police exams, each with the answer and a Gujarati + English explanation.
1. ૨૦૧૮માં કયા બંધારણીય સુધારા અધિનિયમ દ્વારા રાષ્ટ્રીય પછાત વર્ગ આયોગ (NCBC) ને કલમ ૩૩૮-B ઉમેરી બંધારણીય દરજ્જો આપવામાં આવ્યો?Which Constitutional Amendment Act granted constitutional status to the National Commission for Backward Classes (NCBC) in 2018?
- A૧૦૨મો બંધારણીય સુધારો, ૨૦૧૮102nd Amendment Act, 2018
- B૯૯મો સુધારો99th Amendment Act
- C૧૦૦મો સુધારો100th Amendment Act
- D૧૦૧મો સુધારો101st Amendment Act
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) ૧૦૨મો બંધારણીય સુધારો, ૨૦૧૮102nd Amendment Act, 2018
૧૦૨મા બંધારણીય સુધારા, ૨૦૧૮ દ્વારા કલમ ૩૩૮B ઉમેરીને એનસીબીસી (NCBC) ને બંધારણીય આયોગ બનાવવામાં આવ્યું.The 102nd Amendment Act inserted Article 338B and Article 342A, conferring full constitutional status on the NCBC alongside NCSC (338) and NCST (338A).
2. ૨૦૨૬-૨૦૩૧ માટે કર વહેંચણીની ભલામણ કરવા ડિસેમ્બર ૨૦૨૩માં અનુચ્છેદ ૨૮૦ હેઠળ રચાયેલા ભારતના ૧૬મા નાણાં પંચના અધ્યક્ષ કોણ છે?The Sixteenth Finance Commission of India, constituted by the President under Article 280 in December 2023 to recommend tax devolution for 2026-2031, is chaired by:
- Aડૉ. વાય. વી. રેડ્ડીDr. Y. V. Reddy
- Bએન. કે. સિંહN. K. Singh
- Cડૉ. અરવિંદ પનગઢિયા (નીતિ આયોગના પૂર્વ ઉપાધ્યક્ષ)Dr. Arvind Panagariya (former Vice-Chairman of NITI Aayog)
- Dડૉ. સી. રંગરાજનDr. C. Rangarajan
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) ડૉ. અરવિંદ પનગઢિયા (નીતિ આયોગના પૂર્વ ઉપાધ્યક્ષ)Dr. Arvind Panagariya (former Vice-Chairman of NITI Aayog)
૧૬મા નાણાં પંચના અધ્યક્ષ તરીકે ડૉ. અરવિંદ પનગઢિયાની નિમણૂક કરવામાં આવી છે, જેઓ કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે કરવેરાની વહેંચણીની ભલામણો કરશે.Dr. Arvind Panagariya was appointed Chairman of the 16th Finance Commission in Dec 2023, tasked with submitting its devolution formula by 31 October 2025.
3. 16મા નાણાપંચના અધ્યક્ષ કોણ છે?Who chairs the Sixteenth Finance Commission?
- Aઅરવિંદ પનગઢિયાArvind Panagariya
- Bએન. કે. સિંહN. K. Singh
- Cવાય. વી. રેડ્ડીY. V. Reddy
- Dવિજય કેળકરVijay Kelkar
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) અરવિંદ પનગઢિયાArvind Panagariya
16મું નાણાપંચ (2026-31 માટે) ડિસેમ્બર 2023માં અરવિંદ પનગઢિયાના અધ્યક્ષપદે રચાયું; 15મા પંચના અધ્યક્ષ એન. કે. સિંહ હતા.Set up in December 2023 for 2026-31 under Arvind Panagariya; N. K. Singh chaired the 15th.
4. કલમ ૧૦૮ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા બોલાવવામાં આવતી સંસદના બંને ગૃહોની સંયુક્ત બેઠકની અધ્યક્ષતા કોણ કરે છે?Who among the following presides over a Joint Sitting of both Houses of Parliament summoned under Article 108?
- Aરાજ્યસભાના સભાપતિChairman of Rajya Sabha
- Bલોકસભાના અધ્યક્ષ (સ્પીકર)Speaker of Lok Sabha
- Cભારતના રાષ્ટ્રપતિPresident of India
- Dવડાપ્રધાનPrime Minister
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) લોકસભાના અધ્યક્ષ (સ્પીકર)Speaker of Lok Sabha
કલમ ૧૧૮(૪) મુજબ સંયુક્ત બેઠકની અધ્યક્ષતા હંમેશા લોકસભાના સ્પીકર કરે છે. તેમની ગેરહાજરીમાં ડેપ્યુટી સ્પીકર અધ્યક્ષ બને છે.Under Article 118(4), the Speaker of the Lok Sabha presides over a joint sitting of Parliament. The Chairman of Rajya Sabha never presides.
5. ભારતીય બંધારણની કલમ ૧૬૫ મુજબ ગુજરાત સરકારના સર્વોચ્ચ કાનૂની સલાહકાર કોણ છે?Under Article 165 of the Indian Constitution, the highest legal advisor to the Government of Gujarat is:
- Aએટર્ની જનરલAttorney General
- Bસોલિસિટર જનરલSolicitor General
- Cકાયદા સચિવLaw Secretary
- Dરાજ્યના એડવોકેટ જનરલAdvocate General of the State
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) રાજ્યના એડવોકેટ જનરલAdvocate General of the State
કલમ ૧૬૫ મુજબ રાજ્યપાલ દ્વારા એડવોકેટ જનરલની નિમણૂક થાય છે, જે રાજ્ય સરકારને કાનૂની બાબતોમાં સલાહ આપે છે.The Advocate General is the first law officer of the state, appointed by the Governor under Article 165.
6. ભારતના બંધારણ મુજબ રાજ્યની કારોબારી સત્તા બંધારણીય રીતે કોનામાં નિહિત છે?According to the Constitution of India, the executive power of the State is vested in which constitutional authority?
- Aમુખ્યમંત્રીThe Chief Minister
- Bમંત્રી પરિષદCouncil of Ministers
- Cરાજ્યપાલThe Governor
- Dમુખ્ય સચિવChief Secretary
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) રાજ્યપાલThe Governor
કલમ ૧૫૪(૧) અનુસાર રાજ્યની કારોબારી સત્તા રાજ્યપાલમાં નિહિત છે, જેઓ બંધારણ મુજબ પ્રત્યક્ષ અથવા તાબાના અધિકારીઓ મારફતે તેનો ઉપયોગ કરે છે.Article 154(1) provides that the executive power of the State shall be vested in the Governor and exercised either directly or through subordinate officers.
7. બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૫૧(૧) હેઠળ, કમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) કેન્દ્ર સરકારના હિસાબો સંબંધિત પોતાના ઓડિટ અહેવાલો કોને સુપરત કરે છે?Under Article 151(1) of the Constitution, to whom does the Comptroller and Auditor General (CAG) submit audit reports relating to the accounts of the Union?
- Aકેન્દ્રીય નાણાં મંત્રીનેThe Union Minister of Finance
- Bસીધા લોકસભાના સ્પીકરનેThe Speaker of the Lok Sabha directly
- Cભારતના રાષ્ટ્રપતિ, જેઓ તેને સંસદના દરેક ગૃહ સમક્ષ રજૂ કરાવે છેThe President of India, who causes them to be laid before each House of Parliament
- Dજાહેર હિસાબ સમિતિના અધ્યક્ષનેThe Public Accounts Committee Chairman
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) ભારતના રાષ્ટ્રપતિ, જેઓ તેને સંસદના દરેક ગૃહ સમક્ષ રજૂ કરાવે છેThe President of India, who causes them to be laid before each House of Parliament
CAG પોતાના ઓડિટ અહેવાલો રાષ્ટ્રપતિને આપે છે, અને રાષ્ટ્રપતિ તેને સંસદના બંને ગૃહો સમક્ષ મુકાવે છે જ્યાં PAC તેની તપાસ કરે છે.Article 151(1) mandates the CAG to submit reports to the President, who places them before both Houses of Parliament for examination by the PAC.
8. ભારતીય બંધારણના કયા અનુચ્છેદ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા ભારતના નિયંત્રક અને મહાલેખા પરીક્ષક (CAG) ની નિમણૂક કરવામાં આવે છે?Under which Article of the Constitution is the Comptroller and Auditor General (CAG) of India appointed by the President?
- Aઅનુચ્છેદ ૧૪૮Article 148
- Bઅનુચ્છેદ ૭૬Article 76
- Cઅનુચ્છેદ ૧૧૦Article 110
- Dઅનુચ્છેદ ૨૮૦Article 280
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) અનુચ્છેદ ૧૪૮Article 148
અનુચ્છેદ ૧૪૮ સીએજી (CAG) ના પદની સ્થાપના કરે છે, જેઓ જાહેર નાણાંના રક્ષક તરીકે કેન્દ્ર અને રાજ્યોના નાણાકીય હિસાબોનું ઓડિટ કરે છે.Article 148 establishes the office of the CAG, who audits the accounts of both Union and State governments and acts as the guardian of the public purse.
9. કલમ ૩૨૪ હેઠળ સંસદ અને રાજ્ય વિધાનમંડળોની ચૂંટણીઓનું સંચાલન, નિર્દેશન અને નિયંત્રણ કરવાની સત્તા કોને સોંપવામાં આવી છે?Under Article 324, superintendence, direction, and control of elections to Parliament and State Legislatures is vested in which body?
- Aભારતનું ચૂંટણી પંચElection Commission of India
- Bકેન્દ્રીય કાયદા મંત્રાલયUnion Ministry of Law
- Cરાજ્ય ચૂંટણી આયોગState Election Commission
- Dભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતSupreme Court of India
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) ભારતનું ચૂંટણી પંચElection Commission of India
ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI) ને રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, સંસદ અને વિધાનમંડળની તમામ ચૂંટણીઓ યોજવાની કલમ ૩૨૪ મુજબ સત્તા છે.The Election Commission of India conducts elections to Parliament, State Legislatures, and the offices of President and Vice-President.
10. કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ (CIC) ની સ્થાપના ૨૦૦૫માં કયા ઐતિહાસિક અધિનિયમની જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવી હતી?The Central Information Commission (CIC) was constituted in 2005 under the provisions of which historic legislation?
- Aવ્હિસલ બ્લોઅર્સ પ્રોટેક્શન એક્ટWhistle Blowers Protection Act
- Bભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમPrevention of Corruption Act
- Cગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમConsumer Protection Act
- Dમાહિતી અધિકાર અધિનિયમ, ૨૦૦૫ (RTI Act)Right to Information Act, 2005
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, ૨૦૦૫ (RTI Act)Right to Information Act, 2005
માહિતી અધિકાર અધિનિયમ (RTI એક્ટ), ૨૦૦૫ ની કલમ ૧૨ હેઠળ કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ રચાયું હતું.The Central Information Commission was established under Section 12 of the Right to Information Act, 2005 to hear appeals and complaints.
બંધારણીય સંસ્થાઓ ના વધુ 5 સેટ5 more sets of Constitutional Bodies
પ્રેક્ટિસમાં દરેક પ્રશ્ન પછી તરત જવાબ મળે છે. ફુલ મોક ટેસ્ટમાં અસલી પરીક્ષા જેવો સમય હોય છે.Practice gives the answer right after each question. Full mock tests time you like the real exam.