સંસદ: પ્રશ્નો અને જવાબોParliament: questions and answers
GPSC, GSSSB, તલાટી અને ગુજરાત પોલીસ પરીક્ષા માટે 10 ફ્રી પ્રશ્નો, દરેકનો જવાબ અને ગુજરાતી + English સમજૂતી સાથે.10 free practice questions for GPSC, GSSSB, Talati and Gujarat Police exams, each with the answer and a Gujarati + English explanation.
1. સંસદના બંને ગૃહોની સંયુક્ત બેઠકની અધ્યક્ષતા કોણ કરે છે?Who presides over the joint sitting of the two houses of the Parliament?
- Aભારતના રાષ્ટ્રપતિPresident of India
- Bલોકસભાના અધ્યક્ષSpeaker of Lok Sabha
- Cભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિVice-President of India
- Dવડાપ્રધાનPrime Minister
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) લોકસભાના અધ્યક્ષSpeaker of Lok Sabha
સંસદની સંયુક્ત બેઠક રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા બોલાવવામાં આવે છે પરંતુ તેની અધ્યક્ષતા લોકસભાના અધ્યક્ષ કરે છે.A joint sitting of Parliament is summoned by the President but is presided over by the Speaker of the Lok Sabha.
2. બંધારણના અનુચ્છેદ ૩૧૨ હેઠળ નવી અખિલ ભારતીય સેવાઓ (All India Services) ની રચના માટેની પહેલ કરવાની વિશિષ્ટ સત્તા કોની પાસે છે?Under Article 312 of the Constitution, who has the exclusive power to initiate the creation of one or more new All-India Services (like IAS, IPS, IFoS)?
- Aરાજ્યસભા દ્વારા બે-તૃતીયાંશ બહુમતીથી ઠરાવ પસાર કરીનેRajya Sabha passing a resolution by two-thirds majority
- Bલોકસભા દ્વારા સાદી બહુમતીથીLok Sabha by simple majority
- Cરાષ્ટ્રપતિ દ્વારા વટહુકમ બહાર પાડીનેPresident of India by ordinance
- Dસંઘ જાહેર સેવા આયોગ (UPSC)Union Public Service Commission (UPSC)
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) રાજ્યસભા દ્વારા બે-તૃતીયાંશ બહુમતીથી ઠરાવ પસાર કરીનેRajya Sabha passing a resolution by two-thirds majority
અનુચ્છેદ ૩૧૨ મુજબ નવી ઓલ ઇન્ડિયા સર્વિસ બનાવવાની દરખાસ્ત માત્ર રાજ્યસભામાં હાજર અને મતદાન કરનારા સભ્યોની ૨/૩ બહુમતીથી જ શરૂ થઈ શકે છે.Article 312 provides that if the Council of States (Rajya Sabha) declares by resolution supported by not less than two-thirds of members present and voting that it is necessary in the national interest, Parliament may create new All-India Services.
3. બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૦૯ હેઠળ, લોકસભા દ્વારા પસાર થયેલ નાણાં બિલ પર રાજ્યસભા કેટલા દિવસમાં નિર્ણય ન લે તો તે આપોઆપ બંને ગૃહો દ્વારા પસાર થયેલું માની લેવામાં આવે છે?Under Article 109 of the Constitution, if the Rajya Sabha does not return a Money Bill transmitted to it within how many days, it is deemed to have been passed by both Houses?
- A૨૧ દિવસ21 days
- B૩૦ દિવસ30 days
- C૧૪ દિવસ14 days
- D૭ દિવસ7 days
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) ૧૪ દિવસ14 days
નાણાં બિલ પર રાજ્યસભા પાસે માત્ર ૧૪ દિવસનો સમય હોય છે. જો ૧૪ દિવસમાં રાજ્યસભા બિલ પરત ન કરે તો તે આપોઆપ પસાર થઈ ગયેલું ગણાય છે.Rajya Sabha has restricted powers over Money Bills. It can only make recommendations within 14 days; if it fails to return the bill, it is deemed passed in the original form.
4. ભારતીય બંધારણની દસમી અનુસૂચિ કોની સાથે સંબંધિત છે?The Tenth Schedule of the Indian Constitution deals with:
- Aપક્ષપલટા વિરોધી કાયદોAnti-defection law
- Bબંધારણ દ્વારા માન્ય ભાષાઓLanguages recognized by the Constitution
- Cરાજ્યસભામાં બેઠકોની ફાળવણીAllocation of seats in Rajya Sabha
- Dઆદિજાતિ વિસ્તારોનો વહીવટAdministration of Tribal Areas
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) પક્ષપલટા વિરોધી કાયદોAnti-defection law
1985માં 52મા સુધારા દ્વારા ઉમેરવામાં આવેલી, 10મી અનુસૂચિમાં પક્ષપલટાના આધારે સભ્યોની ગેરલાયકાત અંગેની જોગવાઈઓ છે.Added by the 52nd Amendment in 1985, the 10th Schedule contains provisions regarding the disqualification of members on the ground of defection.
5. રાજ્યસભાના સભ્ય બનવા માટે લઘુત્તમ વય કેટલી હોવી જોઈએ?What is the minimum age required to become a member of the Rajya Sabha?
- A30 વર્ષ30 years
- B25 વર્ષ25 years
- C21 વર્ષ21 years
- D35 વર્ષ35 years
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) 30 વર્ષ30 years
રાજ્યસભાના સભ્ય બનવા માટે લઘુત્તમ વય 30 વર્ષ છે, જ્યારે લોકસભા માટે તે 25 વર્ષ છે.The minimum age for becoming a member of the Rajya Sabha is 30 years, whereas for the Lok Sabha it is 25 years.
6. સંસદના કોઈપણ ગૃહની બેઠકની રચના માટેનો કોરમ છે:The quorum to constitute a meeting of either House of Parliament is:
- Aકુલ સભ્યોની સંખ્યાનો પાંચમો ભાગOne-fifth of the total number of members
- Bકુલ સભ્યોની સંખ્યાનો દસમો ભાગOne-tenth of the total number of members
- Cકુલ સભ્યોની સંખ્યાના એક તૃતીયાંશOne-third of the total number of members
- Dકુલ સભ્યોની સંખ્યાનો અડધો ભાગHalf of the total number of members
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) કુલ સભ્યોની સંખ્યાનો દસમો ભાગOne-tenth of the total number of members
બંધારણના અનુચ્છેદ 100(3) મુજબ, જ્યાં સુધી સંસદ કાયદા દ્વારા અન્યથા પ્રદાન ન કરે ત્યાં સુધી, સંસદના કોઈપણ ગૃહની બેઠકની રચના માટેનો કોરમ ગૃહના કુલ સભ્યોની સંખ્યાના દસમા ભાગનો હોવો જોઈએ.According to Article 100(3) of the Constitution, until Parliament by law otherwise provides, the quorum to constitute a meeting of either House of Parliament shall be one-tenth of the total number of members of the House.
7. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા (Anti-Defection Law) સાથે સંબંધિત બંધારણની ૧૦મી અનુસૂચિ કયા બંધારણીય સુધારા દ્વારા ઉમેરવામાં આવી હતી?The Tenth Schedule of the Constitution, dealing with disqualification of legislators on grounds of defection (Anti-Defection Law), was added by which amendment?
- A૯૧મો બંધારણીય સુધારો અધિનિયમ, ૨૦૦૩91st Constitutional Amendment Act, 2003
- B૬૧મો બંધારણીય સુધારો અધિનિયમ, ૧૯૮૮61st Constitutional Amendment Act, 1988
- C૫૨મો બંધારણીય સુધારો અધિનિયમ, ૧૯૮૫52nd Constitutional Amendment Act, 1985
- D૭૩મો બંધારણીય સુધારો અધિનિયમ, ૧૯૯૨73rd Constitutional Amendment Act, 1992
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) ૫૨મો બંધારણીય સુધારો અધિનિયમ, ૧૯૮૫52nd Constitutional Amendment Act, 1985
૫૨મા બંધારણીય સુધારા (૧૯૮૫) દ્વારા ૧૦મી અનુસૂચિ ઉમેરી પક્ષપલટો કરનાર સાંસદો અને ધારાસભ્યોને ગેરલાયક ઠેરવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી.The 52nd Amendment Act of 1985 added the 10th Schedule, disqualifying members of Parliament and State Assemblies who voluntarily give up party membership or vote contrary to party whip.
8. નાણાકીય ખરડો (નાણાં ખરડો) લોકસભામાં કોની પૂર્વ ભલામણથી જ રજૂ કરી શકાય છે?A Money Bill can be introduced only in the Lok Sabha with the prior recommendation of:
- Aવડાપ્રધાનPrime Minister
- Bનાણામંત્રીFinance Minister
- Cલોકસભાના અધ્યક્ષSpeaker of Lok Sabha
- Dભારતના રાષ્ટ્રપતિPresident of India
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (D) ભારતના રાષ્ટ્રપતિPresident of India
અનુચ્છેદ 117 હેઠળ, રાષ્ટ્રપતિની પૂર્વ ભલામણ વિના સંસદમાં નાણાં ખરડો રજૂ કરી શકાતો નથી.Under Article 117, a Money Bill cannot be introduced in Parliament without the prior recommendation of the President.
9. બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૦૦(૧) મુજબ, લોકસભાના સ્પીકર કઈ પરિસ્થિતિમાં પોતાનો મત (કાસ્ટિંગ વોટ) આપે છે?According to Article 100(1) of the Constitution, in which situation does the Speaker of the Lok Sabha exercise a vote?
- Aકોઈપણ સામાન્ય બિલ પર પ્રથમ તબક્કેIn the first instance on any ordinary bill
- Bમાત્ર મતોની સમાનતા (ટાઈ) થાય ત્યારે જ (કાસ્ટિંગ વોટ)Only in the case of an equality of votes (casting vote)
- Cબંધારણીય સુધારા બિલ પર મતદાન દરમિયાનDuring the voting on a Constitutional Amendment bill
- Dજ્યારે નાણાં બિલ રજૂ કરવામાં આવે ત્યારેWhenever a Money Bill is presented for passage
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) માત્ર મતોની સમાનતા (ટાઈ) થાય ત્યારે જ (કાસ્ટિંગ વોટ)Only in the case of an equality of votes (casting vote)
સ્પીકર સામાન્ય સંજોગોમાં પ્રથમ વારમાં મત આપતા નથી, પરંતુ જ્યારે બંને પક્ષે સરખા મત પડે (ટાઈ થાય) ત્યારે જ નિર્ણાયક મત (Casting Vote) આપે છે.The Speaker does not vote in the first instance. He only exercises a casting vote under Article 100 in the case of a tie, maintaining the neutrality of the chair.
10. બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૦૦(૩) મુજબ, સંસદના કોઈપણ ગૃહની બેઠક યોજવા માટે લઘુત્તમ ગણપૂર્તિ (Quorum) ની બંધારણીય જરૂરિયાત શું છે?What is the constitutional requirement regarding the quorum to constitute a meeting of either House of Parliament under Article 100(3)?
- Aગૃહના કુલ સભ્યોના પાંચમા ભાગના સભ્યો (૧/૫)One-fifth (20%) of the total members
- Bગૃહના કુલ સભ્યોની સંખ્યાના દસમા ભાગના સભ્યો (૧/૧૦ સભ્યો અથવા ૧૦%)One-tenth (10%) of the total number of members of the House
- Cગૃહના કુલ સભ્યોના ત્રીજા ભાગના સભ્યો (૧/૩)One-third (33%) of the total members
- Dલોકસભામાં ૫૦ અને રાજ્યસભામાં ૨૫ સભ્યોFifty members in Lok Sabha and twenty-five in Rajya Sabha
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) ગૃહના કુલ સભ્યોની સંખ્યાના દસમા ભાગના સભ્યો (૧/૧૦ સભ્યો અથવા ૧૦%)One-tenth (10%) of the total number of members of the House
સંસદના ગૃહની કાર્યવાહી ચલાવવા માટે કુલ સભ્ય સંખ્યાના ઓછામાં ઓછા ૧/૧૦ (લોકસભામાં ૫૫ અને રાજ્યસભામાં ૨૫) સભ્યો હાજર હોવા અનિવાર્ય છે.Article 100(3) states that until Parliament provides otherwise, quorum is 1/10th of the total members (i.e., 55 in Lok Sabha, 25 in Rajya Sabha).
સંસદ ના વધુ 2 સેટ2 more sets of Parliament
પ્રેક્ટિસમાં દરેક પ્રશ્ન પછી તરત જવાબ મળે છે. ફુલ મોક ટેસ્ટમાં અસલી પરીક્ષા જેવો સમય હોય છે.Practice gives the answer right after each question. Full mock tests time you like the real exam.