ન્યાયતંત્ર: પ્રશ્નો અને જવાબોJudiciary: questions and answers
GPSC, GSSSB, તલાટી અને ગુજરાત પોલીસ પરીક્ષા માટે 10 ફ્રી પ્રશ્નો, દરેકનો જવાબ અને ગુજરાતી + English સમજૂતી સાથે.10 free practice questions for GPSC, GSSSB, Talati and Gujarat Police exams, each with the answer and a Gujarati + English explanation.
1. ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં, બંધારણીય બેંચમાં ઓછામાં ઓછા કેટલા ન્યાયાધીશોનો સમાવેશ થવો જોઈએ?In the Supreme Court of India, a Constitution Bench must consist of at least how many judges?
- A33
- B55
- C77
- D99
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) 55
બંધારણની કલમ 145(3) આદેશ આપે છે કે બંધારણના અર્થઘટન (બંધારણ બેંચ) જેવા કાયદાના નોંધપાત્ર પ્રશ્ન સાથે સંકળાયેલા કોઈપણ કેસનો નિર્ણય લેવા માટે ઓછામાં ઓછા 5 જજો બેસવાના છે.Article 145(3) of the Constitution mandates that a minimum of 5 judges are to sit for the purpose of deciding any case involving a substantial question of law as to the interpretation of the Constitution (a Constitution Bench).
2. રિટ જારી કરવાની સર્વોચ્ચ અદાલતની સત્તા આમાં સમાયેલ છે:The power of the Supreme Court to issue writs is contained in:
- Aકલમ 13Article 13
- Bકલમ 32Article 32
- Cકલમ 226Article 226
- Dકલમ 136Article 136
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) કલમ 32Article 32
કલમ 32 સુપ્રીમ કોર્ટને મૂળભૂત અધિકારોના અમલ માટે રિટ જારી કરવાની સત્તા આપે છે. ડૉ. આંબેડકરે તેને "બંધારણનું હૃદય અને આત્મા" ગણાવ્યું.Article 32 gives the Supreme Court the power to issue writs for the enforcement of Fundamental Rights. Dr. Ambedkar called it "the heart and soul of the Constitution."
3. ભારતમાં, ન્યાયિક સમીક્ષાની સત્તા નીચેનામાંથી કોની પાસે છે?In India, the power of Judicial Review is enjoyed by which of the following?
- Aમાત્ર સર્વોચ્ચ અદાલતOnly the Supreme Court
- Bમાત્ર વડી અદાલતોOnly High Courts
- Cસર્વોચ્ચ અદાલત અને વડી અદાલતોSupreme Court and High Courts
- Dભારતની તમામ અદાલતોAll courts in India
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) સર્વોચ્ચ અદાલત અને વડી અદાલતોSupreme Court and High Courts
ન્યાયિક સમીક્ષાની સત્તા સર્વોચ્ચ અદાલત (અનુચ્છેદ 32 હેઠળ) અને વડી અદાલતો (અનુચ્છેદ 226 હેઠળ) બંને પાસે છે.The power of Judicial Review is vested in both the Supreme Court (under Article 32) and the High Courts (under Article 226).
4. ભારતમાં "ન્યાયિક સમીક્ષા" ની વિભાવના કયા દેશના બંધારણ પર આધારિત છે?The concept of "Judicial Review" in India is based on which country's constitution?
- Aયુનાઇટેડ કિંગડમUnited Kingdom
- Bયુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકાUnited States of America
- CકેનેડાCanada
- Dફ્રાન્સFrance
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકાUnited States of America
ન્યાયિક સમીક્ષાની વિભાવના, જ્યાં અદાલતો કાયદાકીય કૃત્યોની બંધારણીયતાને ચકાસી શકે છે, તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના બંધારણમાંથી ઉધાર લેવામાં આવી હતી.The concept of Judicial Review, where courts can examine the constitutionality of legislative acts, was borrowed from the Constitution of the United States.
5. સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ કાયદા પંચનું નેતૃત્વ નીચે મુજબ હતું:The first Law Commission of independent India was headed by:
- Aડો.બી.આર. આંબેડકરDr. B.R. Ambedkar
- Bએમ.સી. સેતલવાડM.C. Setalvad
- Cકે.એમ. મુનશીK.M. Munshi
- Dઅલ્લાદી કૃષ્ણસ્વામી અય્યરAlladi Krishnaswamy Ayyar
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (B) એમ.સી. સેતલવાડM.C. Setalvad
સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ કાયદા પંચની સ્થાપના 1955માં એમ.સી.ની અધ્યક્ષતામાં કરવામાં આવી હતી. સેતલવાડ, ભારતના પ્રથમ એટર્ની જનરલ.The first Law Commission of independent India was established in 1955 under the chairmanship of M.C. Setalvad, the first Attorney General of India.
6. જાહેર હિતની અરજી (PIL)નો ખ્યાલ ભારતમાં લોકપ્રિય બનાવવામાં કયા ન્યાયાધીશોનો મુખ્ય ફાળો ગણાય છે?Which judges are credited with popularising Public Interest Litigation in India?
- Aજસ્ટિસ પી. એન. ભગવતી અને જસ્ટિસ વી. આર. કૃષ્ણ ઐયરJustices P. N. Bhagwati and V. R. Krishna Iyer
- Bજસ્ટિસ એચ. જે. કાનિયા અને જસ્ટિસ પતંજલિ શાસ્ત્રીJustices H. J. Kania and Patanjali Sastri
- Cજસ્ટિસ વાય. વી. ચંદ્રચૂડ અને જસ્ટિસ એમ. હિદાયતુલ્લાહJustices Y. V. Chandrachud and M. Hidayatullah
- Dજસ્ટિસ કે. જી. બાલકૃષ્ણન અને જસ્ટિસ એસ. એચ. કાપડિયાJustices K. G. Balakrishnan and S. H. Kapadia
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) જસ્ટિસ પી. એન. ભગવતી અને જસ્ટિસ વી. આર. કૃષ્ણ ઐયરJustices P. N. Bhagwati and V. R. Krishna Iyer
PIL નો ખ્યાલ 1980ના દાયકામાં જસ્ટિસ ભગવતી અને જસ્ટિસ કૃષ્ણ ઐયરે વિકસાવ્યો.Justices Bhagwati and Krishna Iyer developed PIL in the late 1970s and 1980s.
7. ભારતના બંધારણના કયા અનુચ્છેદ હેઠળ વડી અદાલત (High Court) ને પોતાના ક્ષેત્રાધિકાર હેઠળની તમામ નીચલી અદાલતો અને ટ્રિબ્યુનલો પર અધિક્ષણ (Superintendence) ની સત્તા છે?Under which Article of the Constitution does the High Court have power of superintendence over all subordinate courts and tribunals throughout its jurisdiction?
- Aઅનુચ્છેદ ૨૨૭Article 227
- Bઅનુચ્છેદ ૨૨૬Article 226
- Cઅનુચ્છેદ ૨૧૪Article 214
- Dઅનુચ્છેદ ૨૩૩Article 233
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) અનુચ્છેદ ૨૨૭Article 227
અનુચ્છેદ ૨૨૭ વડી અદાલતને નીચલી કોર્ટોના વહીવટી નિયંત્રણ, રજિસ્ટર ચકાસણી અને ન્યાયિક દેખરેખની વ્યાપક સત્તા આપે છે.Article 227 confers on every High Court administrative and judicial superintendence over all courts and tribunals in the territories in relation to which it exercises jurisdiction.
8. નીચેનામાંથી કઈ રિટ જારી કરવામાં આવે છે જેથી કોઈ વ્યક્તિને જાહેર હોદ્દો ધરાવતા ન હોય જેના માટે તેઓ હકદાર નથી?Which of the following writs is issued to prevent a person from holding a public office to which they are not entitled?
- Aહેબિયસ કોર્પસHabeas Corpus
- Bમેન્ડમસMandamus
- Cક્વો વોરન્ટોQuo Warranto
- Dપ્રમાણપત્રCertiorari
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (C) ક્વો વોરન્ટોQuo Warranto
Quo Warranto નો શાબ્દિક અર્થ થાય છે "કયા સત્તા દ્વારા." તે જાહેર કાર્યાલય પરના દાવાની કાયદેસરતાની તપાસ કરવા માટે જારી કરવામાં આવે છે.Quo Warranto literally means "by what authority." It is issued to inquire into the legality of a claim to a public office.
9. ભારતીય સર્વોચ્ચ અદાલત (Supreme Court) માં મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સહિત ન્યાયાધીશોની મહત્તમ મંજૂર સંખ્યા હાલમાં કેટલી છે?Under Article 124 of the Constitution, what is the sanctioned maximum strength of Judges in the Supreme Court of India (including the Chief Justice)?
- A૩૪ ન્યાયાધીશો (૧ CJI + ૩૩ જજ)34 Judges (1 CJI + 33 Judges)
- B૩૧ ન્યાયાધીશો31 Judges
- C૨૬ ન્યાયાધીશો26 Judges
- D૪૦ ન્યાયાધીશો40 Judges
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) ૩૪ ન્યાયાધીશો (૧ CJI + ૩૩ જજ)34 Judges (1 CJI + 33 Judges)
૨૦૧૯ના સંસદીય કાયદા સુધારા દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજોની મંજૂર સંખ્યા વધારીને ૩૪ (૧ મુખ્ય ન્યાયાધીશ અને ૩૩ અન્ય ન્યાયાધીશો) કરવામાં આવી છે.By the Supreme Court (Number of Judges) Amendment Act, 2019, the sanctioned strength was increased from 31 to 34 (1 CJI and 33 other Judges).
10. ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૧૫ અનુસાર વડી અદાલત (High Court) એક 'અભિલેખ અદાલત' (Court of Record) છે અને તેની પાસે કઈ વિશિષ્ટ સત્તા છે?Under Article 215 of the Constitution, every High Court is designated as a 'Court of Record' and has all the powers of such a court, including the power to:
- Aપોતાના તિરસ્કાર (Contempt of Court) બદલ સજા કરવાની સત્તાPunish for contempt of itself
- Bફાંસીની સજા બિનશરતી માફ કરવાની સત્તાPardon capital punishment cases unconditionally
- Cસંસદના કાયદાઓમાં સુધારો કરવાની સત્તાAmend statutory laws enacted by Parliament
- Dમંત્રીમંડળની નિમણૂક કરવાની સત્તાAppoint Council of Ministers in Governor's absence
જવાબ જુઓShow answer
જવાબ:Answer: (A) પોતાના તિરસ્કાર (Contempt of Court) બદલ સજા કરવાની સત્તાPunish for contempt of itself
અભિલેખ અદાલત તરીકે તેના તમામ ચુકાદાઓ કાયમી પુરાવારૂપ સાચવવામાં આવે છે અને અદાલતના હુકમનો અનાદર કરનારને કન્ટેમ્પટ ઓફ કોર્ટ હેઠળ સજા થઈ શકે છે.Article 215 provides that every High Court shall be a Court of Record and shall have all the powers of such a court, including the power to punish for contempt of itself.
ન્યાયતંત્ર ના વધુ 3 સેટ3 more sets of Judiciary
પ્રેક્ટિસમાં દરેક પ્રશ્ન પછી તરત જવાબ મળે છે. ફુલ મોક ટેસ્ટમાં અસલી પરીક્ષા જેવો સમય હોય છે.Practice gives the answer right after each question. Full mock tests time you like the real exam.